Beyinlə bağlı bəzi yanlış fikirlər illərdir cəmiyyət arasında həqiqət kimi qəbul edilir. Lakin elmi araşdırmalar bu miflərin bir çoxunun əsassız olduğunu göstərir.
Beynin yalnız 10 faizindən istifadə etdiyimiz, insanın “sol beyinli” və ya “sağ beyinli” olduğu, klassik musiqinin zəkanı artırdığı kimi fikirlər elmi dəlillərlə təsdiqlənmir.
1. Beynin yalnız 10 faizindən istifadə edirik
Bu, ən məşhur beyin miflərindən biridir. Beynin böyük hissəsi müxtəlif funksiyalarda iştirak edir. Yetkin insanın beyni bədən çəkisinin təxminən 2 faizini təşkil etsə də, orqanizmin enerji və oksigen sərfiyyatının əhəmiyyətli hissəsini istifadə edir.
2. İnsanlar “sol beyinli” və “sağ beyinli” olur
Sol yarımkürənin məntiqə, sağ yarımkürənin isə yaradıcılığa cavabdeh olduğu və insanların bu iki qrupa bölündüyü fikri elmi baxımdan düzgün hesab edilmir. Mürəkkəb tapşırıqlar zamanı beynin hər iki yarımkürəsi qarşılıqlı əlaqədə işləyir.
3. Hər insanın öz “öyrənmə üslubu” var
Vizual, eşitmə və digər öyrənmə üslublarına uyğun tədrisin mütləq daha effektiv olduğu barədə kifayət qədər inandırıcı sübut yoxdur. Müxtəlif məlumat təqdimetmə üsullarının birlikdə istifadəsi daha faydalı ola bilər.
4. Beyin eyni anda bir neçə mürəkkəb işi effektiv görür
Çoxtapşırıqlılıq zamanı beyin əksər hallarda bir neçə işə eyni anda fokuslanmır. Diqqət bir tapşırıqdan digərinə keçir və bu keçidlər vaxt itkisinə, eləcə də səhvlərin artmasına səbəb ola bilər.
5. Yaşlandıqca yeni şeylər öyrənmək mümkün deyil
Beyin həyat boyu dəyişmək və yeni sinir əlaqələri yaratmaq qabiliyyətini saxlayır. Buna görə böyüklər yeni dillər, musiqi alətləri və müxtəlif peşə bacarıqları öyrənə bilirlər.
6. Yaddaş beyində dəyişməz “fayllar” kimi saxlanılır
Xatirələr kompüterdəki fayllar kimi sabit formada saxlanılmır. Onlar müxtəlif neyron şəbəkələri ilə əlaqəlidir və hər dəfə xatırlandıqda müəyyən dərəcədə yenidən qurula bilər. Buna görə bir xatirəyə tam əmin olmaq onun mütləq dəqiq olduğu anlamına gəlmir.
7. Şəkər uşaqları avtomatik olaraq hiperaktiv edir
Tədqiqatlar şəkər qəbulu ilə uşaqlarda hiperaktivlik arasında sadə və birbaşa əlaqəni təsdiqləməyib. Həddindən artıq şəkər sağlamlıq üçün zərərli ola bilər, lakin hər bir hiperaktiv davranışı şəkərlə əlaqələndirmək düzgün deyil.
8. Motsart dinləmək insanı daha ağıllı edir
“Motsart effekti” illər ərzində şişirdilib. Klassik musiqi əhval-ruhiyyəyə və diqqətə təsir göstərə bilər, lakin onun öz-özlüyündə zəkanı əhəmiyyətli dərəcədə artırdığına dair inandırıcı sübut yoxdur.
9. Beyin zədələndikdən sonra tamamilə əvvəlki vəziyyətinə qayıda bilər
Beynin müəyyən dərəcədə özünü yenidən təşkil etmək qabiliyyəti, yəni neyroplastiklik mövcuddur. Lakin bu imkan sonsuz deyil və bütün beyin zədələrinin tamamilə bərpa olunacağı anlamına gəlmir.
10. Yuxu zamanı beyin fəaliyyətini dayandırır
Yuxuda beyin tamamilə “sönmür”. Əksinə, bu müddətdə yaddaşın möhkəmləndirilməsi, məlumatların emalı və orqanizmin bərpası ilə bağlı mühüm proseslər davam edir.
