Müasir dünyada enerji yalnız iqtisadi inkişafın deyil, həm də siyasi sabitliyin və beynəlxalq əməkdaşlığın əsas sütunlarından birinə çevrilmişdir. Qlobal enerji bazarında baş verən dəyişikliklər, yeni texnologiyaların meydana çıxması və enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin daha da aktuallaşması dövlətləri birgə müzakirələr aparmağa və ortaq həll yolları tapmağa vadar edir. Məhz belə bir şəraitdə Bakıda keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 12-ci və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 4-cü iclası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu toplantı enerji sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi və yaşıl enerji gündəliyinin inkişaf etdirilməsi baxımından mühüm platforma kimi çıxış edir. Birgə müzakirələrin enerji təhlükəsizliyində rolu Son illər dünyada baş verən siyasi və iqtisadi proseslər göstərir ki, enerji təhlükəsizliyi artıq yalnız ayrı-ayrı ölkələrin daxili məsələsi deyil. Bu sahədə sabitliyin təmin olunması regional və beynəlxalq əməkdaşlıqdan birbaşa asılıdır. Məhz buna görə də müxtəlif ölkələrin nümayəndələrinin bir araya gələrək aktual məsələləri müzakirə etməsi və ortaq mövqelər formalaşdırması böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bakıda keçirilən Məşvərət Şurasının iclası bu baxımdan mühüm dialoq platforması kimi diqqət çəkir. Burada iştirak edən dövlətlər və beynəlxalq tərəfdaşlar enerji sektorunda mövcud vəziyyəti təhlil edir, gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərini müəyyənləşdirir və qarşıda duran çağırışlara birgə yanaşma formalaşdırırlar. Bu cür görüşlər enerji siyasətində şəffaflığı və qarşılıqlı etimadı gücləndirir. Enerji sahəsində əməkdaşlıq təkcə iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmır. Bu əməkdaşlıq ölkələr arasında siyasi münasibətlərin möhkəmlənməsinə, regional sabitliyin qorunmasına və qlobal enerji bazarında balansın saxlanmasına da xidmət edir. Bu səbəbdən də müzakirə yolu ilə problemlərin həlli və qərarların kollektiv şəkildə qəbul edilməsi enerji təhlükəsizliyinin əsas şərtlərindən biri hesab olunur. Yaşıl gündəlik və enerji transformasiyası Məşvərət Şurasının gündəliyində mühüm yer tutan məsələlərdən biri də yaşıl enerji və enerji transformasiyasıdır. Dünyada iqlim dəyişiklikləri ilə mübarizə, karbon emissiyalarının azaldılması və bərpa olunan enerji mənbələrinin genişləndirilməsi istiqamətində aparılan siyasət artıq qlobal prioritetə çevrilmişdir. Bu kontekstdə yaşıl enerji mövzusu Məşvərət Şurasının müzakirələrinin vacib hissəsini təşkil edir. Bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı yalnız ekoloji baxımdan deyil, həm də enerji təhlükəsizliyi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Günəş, külək və digər alternativ enerji mənbələrinin geniş tətbiqi ölkələrin enerji balansını daha dayanıqlı edir və ənənəvi enerji resurslarından asılılığı azaldır. Azərbaycan da bu istiqamətdə ciddi addımlar atan ölkələrdən biridir. Ölkə həm zəngin enerji resurslarına malikdir, həm də bərpa olunan enerji potensialının inkişafı üçün geniş imkanlara sahibdir. Xüsusilə Xəzər dənizinin külək enerjisi potensialı və günəş enerjisi imkanları Azərbaycanın gələcək enerji strategiyasında mühüm rol oynayır. Yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq həm texnologiya mübadiləsini, həm investisiya imkanlarının genişləndirilməsini, həm də innovativ layihələrin həyata keçirilməsini stimullaşdırır. Bu isə yalnız region üçün deyil, bütövlükdə Avropa və Asiya enerji bazarları üçün yeni imkanlar yaradır. Azərbaycanın tranzit ölkə kimi strateji rolu Enerji siyasətində Azərbaycanın mühüm üstünlüklərindən biri onun strateji coğrafi mövqeyidir. Ölkə həm enerji ehtiyatlarına malikdir, həm də bu ehtiyatların beynəlxalq bazarlara təhlükəsiz və etibarlı şəkildə çatdırılmasında mühüm rol oynayır. Bu baxımdan Azərbaycan təkcə enerji istehsalçısı deyil, həm də mühüm tranzit ölkə kimi çıxış edir. Enerji layihələrinin uğurla həyata keçirilməsi Azərbaycanın regionda etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini daha da gücləndirib. Bu layihələr sayəsində müxtəlif ölkələr arasında enerji əlaqələri genişlənib, yeni iqtisadi əməkdaşlıq imkanları yaranıb və regionun enerji xəritəsi əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Azərbaycanın tranzit ölkə kimi rolu təkcə iqtisadi baxımdan deyil, siyasi və strateji baxımdan da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Enerji layihələri müxtəlif ölkələri bir-birinə bağlayan körpü rolunu oynayır və bu da regionda sabitliyin möhkəmlənməsinə töhfə verir. Bu əməkdaşlıq formatı qarşılıqlı etimadı artırır və uzunmüddətli tərəfdaşlıq münasibətlərinin formalaşmasına şərait yaradır. Regional əməkdaşlıqdan qlobal təsirə Bakıda keçirilən Məşvərət Şurasının iclası göstərir ki, enerji sahəsində regional əməkdaşlıq qlobal enerji təhlükəsizliyinə də mühüm təsir göstərir. Müxtəlif ölkələrin bir araya gələrək ortaq layihələr həyata keçirməsi enerji bazarında sabitliyin təmin olunmasına və yeni imkanların yaranmasına səbəb olur. Enerji sahəsində aparılan bu cür dialoqlar həm də gələcək strateji qərarların formalaşmasında mühüm rol oynayır. Qlobal enerji sisteminin transformasiyası dövründə belə platformalar dövlətlər arasında koordinasiyanı gücləndirir və yeni əməkdaşlıq formatlarının yaranmasına imkan yaradır. Nəticə Bakıda keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi və Yaşıl Enerji Məşvərət Şuralarının iclasları enerji təhlükəsizliyi, regional əməkdaşlıq və yaşıl enerji gündəliyi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu görüşlər göstərir ki, müasir dünyada enerji məsələlərinin effektiv həlli yalnız dialoq, əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimad əsasında mümkündür. Azərbaycan isə bu prosesdə həm enerji istehsalçısı, həm etibarlı tranzit ölkə, həm də yaşıl enerji sahəsində yeni təşəbbüslər irəli sürən aktiv tərəfdaş kimi çıxış edir. Bu mövqe ölkənin beynəlxalq enerji siyasətində rolunu daha da gücləndirir və onu qlobal enerji təhlükəsizliyinin mühüm iştirakçılarından birinə çevirir.
Fuad Həbibzadə
YAP Yasamal rayon təşkilatının məsləhətçisi
